Geen inspiratie? Of zit je jezelf in de weg? Soms ligt een kunstenaarsblok niet aan een gebrek aan ideeën, maar aan de manier waarop je werkt. Ontdek 5 concrete technieken om vastgeroeste patronen te doorbreken en weer met nieuwe energie aan de slag te gaan.
Verander niet je onderwerp, maar je spelregels
Als je vastloopt, is de verleiding groot om op zoek te gaan naar een compleet nieuw onderwerp.
Maar misschien ligt de oplossing niet in wat je maakt, maar in hoe je het maakt.
Kies één onderwerp waar je graag mee werkt en maak er drie kleine studies van. Elk met een andere ‘spelregel’ of beperking, zoals:
- Maak een werk met maximaal drie kleuren
- Teken of schilder met je niet-dominante hand
- Gebruik materialen die je normaal gesproken mijdt
- Maak een werk op een extreem langwerpig, smal of juist piepklein oppervlak
Waarom dit helpt? Omdat je jezelf dwingt om andere keuzes te maken. Het oude vertrouwde is er even niet, waardoor je nieuwe mogelijkheden zal ontdekken.
Het resultaat hoeft niet mooi te zijn. Het gaat erom dat je anders leert kijken en werken.
Eline Vegter - Laan met bomen
Stop met het beoordelen van ieder tussenresultaat
Eén van de grootste valkuilen tijdens het creëren is dat je tegelijkertijd probeert te maken én te beoordelen.
Je zet een lijn, kijkt kritisch, corrigeert, twijfelt en begint opnieuw. Nog voordat een idee de kans krijgt zich te ontwikkelen, heb je het misschien al afgekeurd.
Dat voortdurende schakelen tussen maken en beoordelen kan je creatieve proces behoorlijk vertragen. Probeer die twee daarom bewust te scheiden.
Reserveer bijvoorbeeld twintig minuten waarin je uitsluitend MAAKT. Niet verbeteren, niet vergelijken en zeker niet beslissen of het 'goed genoeg' is. Pas daarna bekijk je het resultaat met een kritische blik.
Het doel is niet om kritiek uit te schakelen. Kritisch kijken is juist essentieel voor artistieke ontwikkeling. Maar het moment waarop je beoordeelt, maakt verschil.
Harrie Bos - Sonsbeek
Werk eens in een serie in plaats van aan één meesterwerk
Soms leggen we onbewust te veel druk op één kunstwerk. Het moet origineel zijn, technisch goed uitgevoerd en liefst ook nog iets bijzonders vertellen. Dat is nogal wat voor een leeg doek. Een interessante manier om die druk te verminderen, is werken in series.
Kies één onderwerp en maak er bijvoorbeeld tien kleine variaties op. Verander telkens één element: het perspectief, de uitsnede, het kleurgebruik, de lichtinval of de techniek.
Door meerdere versies te maken, verschuift je aandacht van één perfect eindresultaat naar het onderzoeken van verschillende mogelijkheden.
Juist tijdens het maken van die variaties kun je op ideeën komen die je bij de eerste versie nog helemaal niet voor ogen had.
En onthoud: je hoeft echt niet alle tien de werken mooi te vinden. Sterker nog, dat is helemaal niet de bedoeling.
Joop Klein Goldewijk - Mutated Animal #5
Onderzoek waar je precies vastloopt
'Ik heb geen inspiratie' klinkt als een duidelijke conclusie, maar zegt eigenlijk nog weinig. Want wat is er precies aan de hand?
Misschien weet je niet wat je wilt maken. Misschien heb je juist te veel ideeën. Of misschien weet je heel goed wat je wilt maken, maar lukt het technisch niet om het beeld te realiseren.
Dat zijn drie verschillende problemen die om een andere aanpak vragen.
Geen idee? Kijk eens bewust om je heen. In boeken, televisieprogramma's, op straat of naar de mensen om je heen. Verzamel beelden, woorden, vormen of onderwerpen die je nieuwsgierig maken. Heel belangrijk: zonder direct een kunstwerk te willen bedenken. Gewoon kijken en in je opnemen.
Te veel ideeën? Kies één idee en spreek met jezelf af dat je daar drie werksessies aan besteedt. De rest schrijf je op en parkeer je voor later.
Technisch vastgelopen? Maak een aparte studie van precies dat onderdeel dat niet lukt. Een hand, een schaduw, een materiaal of een bepaalde kleurcombinatie. Haal het probleem tijdelijk uit het grotere werk.
Door je blokkade concreet te maken, wordt de volgende stap vaak een stuk duidelijker.
Gerard Elzerman - De Dialoog
Ga terug naar je eigen werk, maar kijk met andere ogen
Inspiratie zoeken we vaak buiten onszelf. In musea, boeken, op sociale media of in het werk van andere kunstenaars. Maar soms ligt een interessante nieuwe richting al in je eigen atelier.
Pak eens vijf oudere werken bij elkaar. Niet je beste of meest succesvolle werken, maar juist de werken waar je zelf nog vragen bij hebt. Stel jezelf drie vragen:
- Wat wilde je destijds onderzoeken?
- Welk onderdeel vind je nog steeds interessant?
- Wat zou je vandaag anders aanpakken?
Misschien ontdek je een kleurcombinatie die je nooit verder hebt onderzocht. Een onderwerp dat je te snel hebt losgelaten. Of een techniek die inmiddels, met jouw huidige ervaring, nieuwe mogelijkheden biedt.
Artistieke ontwikkeling hoeft niet altijd te betekenen dat je iets compleet nieuws begint. Soms ontstaat vernieuwing juist door terug te keren naar iets ouds.
En als het even helemaal niet lukt?
Niet iedere creatieve dip hoeft opgelost te worden. Soms heb je simpelweg behoefte aan rust. Ook kijken, lezen en nadenken horen bij het kunstenaarschap.
Vraag jezelf daarom af: heb ik rust nodig? Of wil ik wel creëren maar lukt het niet? Gun jezelf in het eerste geval wat afstand. In het tweede geval kan een kleine, concrete opdracht je helpen om weer op gang te komen.
Want misschien is dat wel de belangrijkste les: inspiratie is niet altijd het startpunt van een kunstwerk. Soms ontstaat die juist terwijl je bezig bent.
En jij? Wat doe jij wanneer je creatief vastloopt? Heb je een eigen truc om weer op gang te komen? Deel hem met ons!
Titus Crombach - On the Run